Rijk bij God

Zowel de eerste als de tweede lezing leren ons hoe wij dienen om te gaan met materiële zaken, met geld en met bezit. De wijze Prediker, wiens woorden ondertussen cultureel erfgoed van de mensheid zijn geworden, drukt het zeer plastisch uit: ‘IJdelheid der ijdelheden – alles is ijdelheid!’ En hij past deze spreuk toe op de vergeefse inspanningen die zelfs wijze en intelligente mensen zich getroosten. ‘Waartoe’, zo vraagt hij zich af, ‘dienen al die inspanningen, al dat geploeter, je onverdroten inzet en alle zorgen die je daarmee op je schouders laadt…? Je kwelt er alleen maar jezelf mee, je loopt je de hele dag te ergeren en je kunt er ’s nachts niet van slapen. En als je dan al iets verdiend hebt, dan moet je het ook nog afgeven aan iemand die geen enkele inspanning heeft geleverd…’ Voorwaar wijze woorden, die het belang van rijkdom en bezit sterk relativeren.

De evangelielezing gaat ook over bezit – meer concreet: over een erfeniskwestie, een onderwerp dat van alle tijden is.

Iemand uit het volk vraagt Jezus om aan zijn broer te zeggen dat hij de erfenis met hem moet delen.

Tussen haakjes: in de joodse samenleving was het gebruikelijk dat de mensen met zulke kwesties te rade gingen bij Farizeeën en wetgeleerden. Die werden verondersteld om daar vanuit de bijbel een antwoord op te kunnen geven. En omdat ook Jezus beschouwd werd als een leraar die zijn bijbel kende en dus wist wat er in de Wet stond, vroegen ze ook hem om raad.

Maar Jezus wil niet dat men hem onderbrengt in de categorie van de Farizeeën en de schriftgeleerden. Hij reageert dan ook nors: ’Man, wie heeft mij tot rechter of verdeler over u aangesteld?’

Toch wil hij die man niet teleurstellen. Hij wil op zijn vraag een fundamenteel en eerlijk antwoord geven, een antwoord dat de vraag, maar tegelijk ook de normen en de waarden van die man, in een ander perspectief plaatst en corrigeert.

Jezus is gekomen om het koninkrijk van God aan te kondigen en te helpen vestigen. Hij wil de mensen het perspectief bieden en de kans geven om binnen dat koninkrijk als individu en als gemeenschap te groeien naar voltooiing en geluk.

Alle raad die hij de mensen geeft, kadert bijgevolg binnen dit perspectief.

En dus kan hij die man dan ook niet de raad geven om hier op aarde toch maar zoveel mogelijk rijkdom voor zichzelf te vergaren. Want (en hier lijkt Prediker wel aan het woord): ook al was rijkdom in de ogen van de joden een bewijs dat God je goedgezind was, dat soort persoonlijke, individuele rijkdom kun je van het ene ogenblik op het andere kwijtspelen. En als je doodgaat, kun je al helemáál niets meenemen.

Als Jezus dan tóch pleit voor het verzamelen van rijkdom, heeft hij een speciaal soort rijkdom op het oog: ‘Wees rijk bij God’, zegt Hij. Naar onze tijd toe vertaald betekent dit: ‘Bouw geen persoonlijke rijkdom op, maar koop aandelen van de onderneming ‘Rijk van God’. Het is een betrouwbaar bedrijf, dat jouw persoonlijke belangen overstijgt en bouwt aan een wereld waarin gezorgd wordt voor het welzijn van alle mensen, vooral van de minsten.

Nu al worden er van dit Rijk hier en daar goede dividenden uitgekeerd. Maar ooit in de toekomst zal iedereen kunnen genieten van het reusachtige eindkapitaal dat over alle mensen zal worden verdeeld: als namelijk de hele mensheid in volheid bij hem en door hem tot voltooiing zal worden gebracht.

Jos Smeets, dominicaan